Author : Emine Zülal CANGİ - Tamer ASLAN
Type : Özgün Makale
Printing Year : Temmuz 2026
Doi Number : http://dx.doi.org/10.29228/ijiia.250
Number : 22
Term : 11. Cilt Haziran/Temmuz Yaz
Date : 2026-01-27 14:41:24
ABSTRACT
Yaratıcılık, insanlık tarihi boyunca bireysel ve toplumsal gelişimin en temel dinamiklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Sanatta yaratıcılık ise kültürel mirasın korunması ve yenilikçi ifadelerin geliştirilmesinde hayati bir sorumluluk taşımaktadır. Bu makale, sanatsal üretim sürecinin doğal ve dinamik bir bileşeni olan yaratıcı blokaj olgusuna ve bu sürecin sanatsal gelişim üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır. Çalışmanın temel amacı, yaratıcılık kavramını tarihsel perspektiften incelemek, sanatsal yaratıcılığın evrimini çözümlemek ve sanatçıların üretim süreçlerinde karşılaştıkları tıkanıklıkların nedenlerini bilimsel bir çerçevede tartışmaktır. Makalenin kapsamı, Paleolitik dönemdeki ilk sanatsal izlerden başlayarak günümüzün yapay zekâ destekli dijital sanat pratiklerine kadar uzanan geniş bir süreci içermektedir. Yöntem olarak nitel araştırma tekniklerinden literatür taraması benimsenmiş olup yaratıcı süreçler çeşitli kuramsal modeller ve bilişsel aşamalar üzerinden irdelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda yaratıcı blokajın yalnızca bireysel bir verimlilik sorunu olmadığı, aksine bilişsel, duygusal ve çevresel faktörlerin karmaşık etkileşimiyle şekillenen çok boyutlu bir durum olduğu saptanmıştır. Tarihsel süreçteki çeşitli sanatçı deneyimleri, bu tür durağanlık dönemlerinin disiplinli çalışma, disiplinler arası geçiş ve perspektif değişikliği gibi yöntemlerle aşılabildiğini ortaya koymaktadır.
Makalenin sunduğu alternatif yaklaşım, yaratıcı blokajların sanatsal üretimi durduran negatif bir engel olmaktan ziyade, doğru stratejilerle yönetildiğinde sanatçının kendi üretimiyle yeniden bağ
kurmasını sağlayan ve daha derin keşiflere kapı aralayan dönüştürücü bir ihtiyaç olduğunu savunmasıdır. Bu çalışma, yaratıcı tıkanıklıkları bir başarısızlık değil, sanatsal kimliğin gelişimi için
zorunlu bir evrimsel durak olarak nitelendirerek literatüre yeni bir perspektif kazandırmaktadır.
Keywords
Yaratıcılık, Yaratıcı Blokaj, Sanat Psikolojisi, Sanatta Yaratıcılık, Yaratıcı Süreç