Taç, kökeni eskiye dayanan bir sembol olup, birçok uygarlık ve kültürde hükümdarlık, güç ve otoritenin simgesi olarak kullanılmıştır. Özellikle monarşilerde hükümdar tarafından giyilen ve bazı inanç sistemlerinde tanrısal varlıklar tarafından giyildiği düşünülen gösterişli başlıktır. Mezopotamya ve Akdeniz bölgelerinde yaşamış olan (Sümer, Babil, Asur ve Lykia, Pamphylia, Kilikia) en eski ve büyük medeniyetlerin taş kabartmalarında, kaya resimlerinde ve mezar kazılarında yapılan araştırmalarda taç sembolü, hükümdarlığın sembolü ve kutsal bir simge olarak karşımıza çıkmaktadır. Orta Asya Türk kültüründe ise taç benzeri semboller, özellikle Hunlar döneminde beylikleri ve boyları birleştiren bir liderlik simgesi olarak ortaya çıkmıştır. Bu gelenek, Göktürkler ve erken dönem İslam öncesi Selçuklulara kadar devam etmiştir. İslamiyet’in kabulünden sonra Selçuklular, bu sembolü toplumsal ve dini kurallarla birleştirerek sürdürmüşlerdir. Özellikle Göktürkler döneminde mezar buluntularında rastlanan üçgen dilimli taç, Selçuklu döneminde de varlığını sürdürmüştür. Bazı araştırmacılar bu taçları ‘Selçuklu tacı’ olarak adlandırmıştır. Taç, Selçuklular döneminde hükümdarlık simgesi olmasının yanı sıra, uğur getirici ve tılsımlı olduğuna inanılan sfenkslerin başında da kullanılmıştır. Osmanlı Devleti’nde ise, dini nedenlerle Orta Asya’daki önemini koruyamamış ve zamanla etkisini yitirmiştir. Ancak taç sembolü, Osmanlı süsleme sanatlarında motif olarak kullanılmıştır. Taç motifi, Osmanlı-İtalya ticari ilişkileri kapsamında, İtalyan dokumalarından etkileşimle ve ticari bir unsur olarak, sembolik değerleriyle kumaş motif ve desenlerine çeşitlilik kazandırmıştır. Osmanlı dokuma kumaşlarında, Batı’daki yorumları Osmanlı sanat anlayışına uyarlanarak kullanılmış, bu da taç motifi çeşitliliğini ortaya çıkarmıştır. Çalışma kapsamında, Osmanlı dönemine ait kumaşlardan elde edilen bulgularla, İtalyan kumaşları ile olan etkileşim sonucunda, Osmanlı dokumalarında görülen taç motifi incelenmiştir. Bu inceleme taç motifinin tarihsel süreçteki gelişimi üzerinden yapılarak, bulgular sonuç bölümünde değerlendirilmiştir.

Taç motifi, Başlık, Osmanlı Kumaş Sanatı, Süsleme, Hükümdarlık Sembolü.