Taç, kökeni eskiye dayanan bir sembol olup, birçok uygarlık ve kültürde hükümdarlık, güç ve otoritenin simgesi olarak kullanılmıştır. Özellikle monarşilerde hükümdar tarafından giyilen ve bazı inanç sistemlerinde tanrısal varlıklar tarafından giyildiği düşünülen gösterişli başlıktır. Mezopotamya ve Akdeniz bölgelerinde yaşamış olan (Sümer, Babil, Asur ve Lykia, Pamphylia, Kilikia) en eski ve büyük medeniyetlerin taş kabartmalarında, kaya resimlerinde ve mezar kazılarında yapılan araştırmalarda taç sembolü, hükümdarlığın sembolü ve kutsal bir simge olarak karşımıza çıkmaktadır. Orta Asya Türk kültüründe ise taç benzeri semboller, özellikle Hunlar döneminde beylikleri ve boyları birleştiren bir liderlik simgesi olarak ortaya çıkmıştır. Bu gelenek, Göktürkler ve erken dönem İslam öncesi Selçuklulara kadar devam etmiştir. İslamiyet’in kabulünden sonra Selçuklular, bu sembolü toplumsal ve dini kurallarla birleştirerek sürdürmüşlerdir. Özellikle Göktürkler döneminde mezar buluntularında rastlanan üçgen dilimli taç, Selçuklu döneminde de varlığını sürdürmüştür. Bazı araştırmacılar bu taçları ‘Selçuklu tacı’ olarak adlandırmıştır. Taç, Selçuklular döneminde hükümdarlık simgesi olmasının yanı sıra, uğur getirici ve tılsımlı olduğuna inanılan sfenkslerin başında da kullanılmıştır. Osmanlı Devleti’nde ise, dini nedenlerle Orta Asya’daki önemini koruyamamış ve zamanla etkisini yitirmiştir. Ancak taç sembolü, Osmanlı süsleme sanatlarında motif olarak kullanılmıştır. Taç motifi, Osmanlı-İtalya ticari ilişkileri kapsamında, İtalyan dokumalarından etkileşimle ve ticari bir unsur olarak, sembolik değerleriyle kumaş motif ve desenlerine çeşitlilik kazandırmıştır. Osmanlı dokuma kumaşlarında, Batı’daki yorumları Osmanlı sanat anlayışına uyarlanarak kullanılmış, bu da taç motifi çeşitliliğini ortaya çıkarmıştır. Çalışma kapsamında, Osmanlı dönemine ait kumaşlardan elde edilen bulgularla, İtalyan kumaşları ile olan etkileşim sonucunda, Osmanlı dokumalarında görülen taç motifi incelenmiştir. Bu inceleme taç motifinin tarihsel süreçteki gelişimi üzerinden yapılarak, bulgular sonuç bölümünde değerlendirilmiştir.

Taç motifi, Başlık, Osmanlı Kumaş Sanatı, Süsleme, Hükümdarlık Sembolü.

The crown is an ancient symbol that has been used in many civilizations and cultures as a representation of sovereignty, power, and authority. It is a majestic headpiece worn by rulers in monarchies and, in some belief systems, considered to be worn by divine beings. In the stone reliefs, rock carvings, and tomb excavations of the earliest and greatest civilizations of the Mesopotamian and Mediterranean regions (such as Sumer, Babylon, Assyria, Lycia, Pamphylia, and Cilicia), the crown symbol appears as a representation of sovereignty and a sacred emblem. In Central Asian Turkic culture, crown-like symbols emerged as a sign of leadership, particularly during the Hunnic period, symbolizing the unification of tribes and principalities. This tradition continued through the Göktürks and the early pre-Islamic Seljuks. After the acceptance of Islam, the Seljuks combined this symbol with social and religious norms. The triangular-sectioned crown, found in tomb discoveries from the Göktürk period, continued to exist during the Seljuk period as well. Some researchers have referred to these crowns as 'Seljuk crowns.' In addition to being a symbol of sovereignty during the Seljuk era, crowns were also used on the heads of sphinxes, which were believed to bring good fortune and possess talismanic qualities. In the Ottoman Empire, however, the crown did not maintain its importance due to religious reasons, and its influence gradually diminished. Nonetheless, the crown symbol continued to be used as a motif in Ottoman decorative arts. The crown motif diversified fabric patterns and designs with its symbolic values, influenced by Italian textiles through Ottoman-Italian trade relations, and as a commercial element. In Ottoman woven fabrics, the crown motif was adapted to Ottoman art by incorporating Western interpretations, which led to a variety of crown motifs. In this study, the crown motif found in Ottoman textiles, resulting from interactions with Italian fabrics, is examined based on findings from fabrics dating back to the Ottoman period. This analysis is conducted by tracing the historical development of the crown motif, and the findings are evaluated in the conclusion section.

The Crown Motif, Headdress, Ottoman Fabric Art, Ornamentation, Symbol Of Sovereignty.