Kültürel mirasın taşıyıcılığını üstlenen önemli unsurlar olarak karşımıza çıkan giysiler, döneminin sosyal, kültürel, ekonomik ve coğrafi özelliklerinin aktarılmasında önemli rol üstlenmektedir. Anadolu geleneksel kadın giysileri de estetik ögeler olmalarının yanı sıra pratik, ergonomik ve ekonomik yaklaşımları ile ön plana çıkmaktadır. Giysilerin, dönemin dokuma kumaşlarının firesiz olarak değerlendirilmesi esas alınarak üretildikleri görülmektedir. Eskiyen yanlarının onarılarak ya da yeni bir ürüne dönüştürülerek çevreye en az zarar veren tasarımlar olarak uzun süren yaşam seyri olduğu da bilinmektedir. Bununla birlikte, insanlık tarihi kadar eski olan giyinmenin günümüz hızlı tüketim alışkanlıkları ve üretim süreçlerindeki bilinçsiz uygulamalar ile doğaya verdiği zarar bugünün önemli gündemini oluşturmaktadır. Bu noktada sürdürülebilir moda bağlamında, tekstil ürünlerinin oluşumu, kullanımı ve sonrası süreçlerde çevreye verilmekte olan zararın en aza indirilmesinde geçmiş örnek ve uygulamaların referans alınması önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, kaybolmaya yüz tutmuş Anadolu geleneksel kadın giysileri, örnekler üzerinden atıksız giysi formu yönü ile incelenerek atıksız giysi tasarımı çalışmalarına referans veren detaylarının ortaya konması amaçlanmaktadır. Çalışma, gömlek ve entari sınıfında 10 adet giysi üzerinde yapılan inceleme ve değerlendirmeleri kapsamaktadır. Çalışma kapsamında öz olarak literatür bilgisine yer verilmiş, giysiler üzerinden ölçü alınarak kalıpları hazırlanmış, şematik teknik çizimleri gerçekleştirilmiş, dikiş ve süsleme teknikleri ile ergonomik detaylara ilişkin tespitler aktarılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda çalışma kapsamında elde edilen bulguların günümüz sürdürülebilir moda tasarımı süreçlerine katkı sunması ümit edilmektedir.

Giysi kültürü, Geleneksel giysi, Sürdürülebilir moda, Atıksız tasarım, Sıfır atık.

Clothing, as a significant element of cultural heritage, plays a crucial role in reflecting the social, cultural, economic, and geographical characteristics of its era. Traditional Anatolian women’s clothing stands out not only for its aesthetic qualities but also for its practical, ergonomic, and economic design approaches. These garments were typically produced with minimal fabric waste, utilizing the entire woven textile. Their long life cycles, achieved through practices such as repair or repurposing into new items, further highlight their environmentally conscious design. However, the environmental damage caused by modern fast fashion consumption habits and unsustainable production processes has become a pressing global issue. In this context, examining historical examples and practices is essential to minimizing the environmental impact of textile production, usage, and post-use processes within the framework of sustainable fashion. In this study, endangered traditional Anatolian women’s clothing is examined through examples with a focus on zero-waste clothing design, aiming to reveal details that can serve as references for zero-waste design practices. The study encompasses the analysis and evaluation of 10 pieces of clothing, including shirts and traditional long dresses entari. Within the scope of the study, a review of relevant literature was conducted, patterns were developed based on garment measurements, schematic technical drawings were created, and observations regarding sewing and decorative techniques as well as ergonomic details were documented. The findings of this study are expected to contribute to the processes of sustainable fashion design today.

Clothing culture, Traditional clothes, Sustainable fashion, Waste free design, Zero waste.