Yazar : Şafak ERSÖZLÜ - Doç. Dr. Banu Ayten AKIN
Türü : Özgün Makale
Baskı Yılı : Temmuz 2025
Doi Number : http://dx.doi.org/10.29228/ijiia.240
Sayı : 20
Dönem : 10. Cilt Haziran/Temmuz Yaz Dönemi
Tarih : 2025-04-30 15:08:14
ÖZET
Mimesis kavramı, Aristoteles’ten günümüze kadar Batı sanat, edebiyat ve felsefe geleneğini şekillendiren temel düşünsel kavramlardan biri olmuştur. Yunanca "taklit" anlamına gelen bu terim, sanatın doğası ve anlamı üzerine estetik ve ontolojik tartışmaları beslemiştir. Platon, Devlet’te mimesisi hakikatten sapma olarak değerlendirir. Aristoteles, Poetika’da onu doğaya özgü yaratıcı bir eylem ve trajedi yoluyla ruhsal arınma sağlayan bir araç olarak tanımlar. Plotinos ise mimesisi idealar dünyasına yaklaşma biçimi olarak ele alarak Platon’un olumsuz yaklaşımını dönüştürür. Orta Çağ’da mimesis, Tanrısal hakikatin yeryüzündeki temsiline evrilmiş ve Aziz Augustinus bu kavramı ilahi yaratımı yansıtma ve ruhun kurtuluşuna hizmet etme amacıyla değerlendirmiştir. Auerbach, bu dönüşümü dünyevi temsilden ruhani temsile geçiş olarak tanımlar. Rönesans’ta mimesis bireysel gözlem ve yaratıcılıkla harmanlanmış, Leonardo da Vinci ve Shakespeare aracılığıyla doğanın içsel gerçekliği ve insan psikolojisi üzerine yoğunlaşmıştır. Romantizm, hayal gücü ve duygusal özgünlüğü önceleyerek klasik mimesis anlayışını sorgulamıştır. Goethe ve Schlegel aracılığıyla sanat ile mutlak idealler arasında bir köprü kurmuştur. Modernist düşünce mimesisi toplumsal eleştiri aracına dönüştürmüştür. Benjamin, Adorno ve Horkheimer, bu bağlamda sanatın özgünlüğü ve ideolojik araçsallaşmasını tartışmıştır. Baudrillard ise simülakr kavramı aracılığıyla temsillerin artık gerçeği değil, hipergerçekliği ürettiğini savunmuştur. Bu makale, Anestis Azas’ın Republic of Baklava adlı mockumentary tiyatro oyununu inceleyerek post-mimesis kavramının sahne üzerindeki çağdaş yansımalarını ele almakta; kurmaca ile belgesel estetiğini harmanlayan yapısıyla izleyici algısını bilinçli olarak muğlaklaştıran bir tiyatro biçimini analiz etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Mimesis, Post-Mimesis, Belgesel, Kurmaca-Belgesel, Gerçeğin Tiyatrosu, Gerçeklik, Kurmaca